A

A. Absoluo, Aedilis, Aes, Ager, Ago, Aio, Amicus, Annus, Antiquo, Auctor, Auditor, Augustus, Aulus, Aurum, Aut.

A.A. Aes alienum, Ante audita, Apud agrum, Aurum argentum.

AA. e AUGG. Augusti.

AAA. e AUGGG. Augusti tres.

A.A.A.F.F. Auro argento aere flando feriundo.

A.A.V. Alter amboue.

A.C. Acta causa, Alins ciuis.

A.D. Ante diem

A.D.V. Ante diem quintum.

A.D.A. Ad dandos agros.

AEO. Aedes, Aedilis, Aedilitas.

AEM. e AIM. Aemilius, Aemilia.

AER. Aerarium.

AER.P. Aere publico.

A.F. Acture fide, Auli filius.

AG. Ager, Ago, Agrippa.

A.G. Ammo grato, Aulus Gellius.

A.L.AE. e A.L.E. Arbitrium litis aestimandae.

A.M. e A.MILL. Ad milliarium.

AN. Aniensis, Annus, Ante.

ANN. Annales, Anni, Annona.

ANT. Ante, Antonius.

A.O. Alii omnes, Amico optimo.

AP. Atppius, Apud.

A.P. Ad pedes, Aedilitia potestate.

A.P.F. Auro (oppure argento) publico feriundo.

A.P.M. Amico posuit monumentum, Annorum plus minus.

A.P.R.C. Anno post Romam conditam.

ARG. Argentum.

AR.V.V.D.D. Aram uotam uolens dedicauit, Arma uotiua dono dedit.

AT e A TE e A TER A tergo.

A.T.M.D.O. Aio te mihi dare oportere.

AV. Augur, Augustus, Aurelius.

A.V. Annos uixit.

A.V.C. Ab urbe condita.

AVG. Augur, Augustus.

AVT.PR.R. Auctoritas prouinciae Romanorum.

B

B. Balbius, Balbus, Beatus, Bene, Beneficiarius, Beneficium, Bonus, Brutus, Bustum.

B. (per V.) Berna Biuos, Bixit.

B.A. Bixit annos, Bonis auguriis, Bonus amabilis.

BB. e B.B. Bene bene, idem est optime, Optimus.

B.D. Bonae deae, Bonum datum.

B.DD. Bonis deabus.

B.D.S.M. Bene de se merenti.

B.F. Bona femina, Bona filia, Bona fides, Bona fortuna, Bonum factum.

B.H. Bona hereditaria, Bonorum heres.

B.I. Bonum iudicium.

B.I.I. Boni iudicis iudicium.

B.M. Beatae memoriae, Bene merenti.

B.N. Bona nostra, Bonum nomen.

BN.H.I. Bona hic inuenies.

B.P. Bona paterna, Bonorum potestas, Bonum publicum.

B.Q. Bene quiescat, Bona quaesita.

B.RP.N. Bono reipublicae natus.

BRT. Britannicus.

B.T. Bonorum tutor, Breui tempore.

B.V. Bene uale, Bene uixit, Bonus uir.

B.V.V. Balnea uina Venus.

BX. Bixit (per uixit).

C

C. Caesar, Gaius, Caput, Causa, Censor, Ciuis, Conors, Colonia, Comitialis (dies), Condemno, Consul, Cum, Curo, Custos, Caia, Centuria, Cum, il prefisso Con.

C.B. Ciuis bonus, Commune bonum, Coniugi benemerenti, Cui bono.

C.C. Calumniae causa, Causa cognita, Coniugi carissimae, Consilium cepit, Curiae consulto.

C.C.C. Calumniae cauendae causa.

C.C.F. Caesar (o Caius) curauit faciendum, Caius Caii filius.

CC.VV. Clarissimi uiri.

C.D. Caesaris decreto, Cains Decius, Comitialibus diebus.

CES. Censor, Censores.

CESS. Censores.

C.F. Causa fiduciae, Coniugi fecit, Curauit faciendum.

C.H. Custos heredum, Custos hortorum.

C.I. Caius Iulius, Consul iussit, Curauit iudex.

CL. Clarissimus, Claudius, Clodius, Colonia.

CL.V. Clarissimus uir, Clypeum uouit.

C.M. Caius Marius, Causa mortis.

CN. Gnaeus.

COH. Coheres, Conors.

COL. Collega, Collegium, Colonia, Columna.

COLL. Collega, Coloni, Coloniae.

COM. Comes, Comitium, Comparatum.

CON. Coniux, Consensus, Consiliarius, Consul, Consularis.

COR. Cornelia (tribus), Cornelius, Corona, Corpus.

COS. Consiliarius, Consul, Consulares.

COSS. Consules.

C.P. Carissimus, Clarissimus puer, Ciuis publicus, Curauit ponendum.

C.R. Caius Rufus, Ciuis Romanus, Curauit reficiendum.

CS. Caesar, Communis, Consul.

C.V. Clarissimus, Consularis uir.

CVR. Cura, Curator, Curauit, Curia.

D

D. Dat, Dedit, De, Decimus, Decius, Decretum, Decurio, Deus, Dicit, Dies, Diuos, Dominus, Domus, Donum.

D.C. Decurio coloniae, Diebus comitialibus, Diuos Caesar.

D.D. Dea Dia, Decurionum decreto, Dedicauit, Deo dedit, Dono dedit.

D.D.D. Datum decreto decurionum, Dono dedit dedicauit.

D.E.R. De ea re.

DES. Designatus.

D.I. Dedit imperator, Diis immortalibus, Diis inferis.

D.l.M. Deo inuicto Mithrae, Diis inferis Manibus.

D.M. Deo Magno, Dignus memoria, Diis Manibus, Dolo malo.

D.P.S. Dedit proprio sumptu, Deo perpetuo sacrum, De pecunia sua.

E

E. Eius, Eques, Erexft, Ergo, Est, Et, Etiam, Ex.

EG. Aeger, Egit, Egregius.

E.M. Egregiae memoriae, Eiusmodi, Erexit monumentum.

EQ.M. Equitum magister.

E.R.A. Ea res agitur.

F

F. Fabius, Facere, Fecit, Familia, Fastus (dies), Felix, Femina, Fides, Filius, Flamen, Fortuna, Frater, Fuit, Functus.

F.C. Faciendum curauit, Fidei commissume, Fiduciae causa.

F.D. Fidem dedit, Flamen Dialis, Fraude donauit.

F.F.F. Ferro flamma fame, Fortior fortuna fato.

FL. Filius, Flamen, Flaminius, Flauius.

F.L. Fauete linguis, Fecit libens, Felix liber.

FR. Forum, Fronte, Frumentarius.

F.R. Forum Romanum.

G

G. Gaius (=Caius), Gallia, Gaudium, Gellius, Gemma, Gens, Gesta, Gratia.

G.F. Gemma fidelis (detto di una legione).

G.P.F. Gemma pia fidelis.

GL. Gloria.

GN. Genius, Gens, Genus, Gnaeus (=Cnaeus).

G.P.R. Genio populi Romani.

H

H. Habet, Heres, Hic, Homo, Honor, Hora.

HER. Heres, Herennius.

HER. e HERC. Hercules.

H.L. Hac lege, Hoc loco, Honesto loco.

H.M. Hoc monumentum, Honesta mulier, Hora mala.

H.S.E. Hic sepultus est, Hic situs est.

H.V. Haec urbs, Hic uiuit, Honeste uixit, Honestus uir.

I

I. Immortalis, Imperator, In, Infra, Inter, Inuictus, Ipse, Isis, Iudex, Iulius, Iunius, Iupiter, Iustus.

IA. Iam, Intra.

I.C. Iulius Caesar, Iuris Consultum, Ius ciuile.

ID. Idem, Idus, Interdum.

l.D. Inferis diis, Ioui dedicatnm, Ius dicendum, Iussu Dei.

I.D.M. Ioui deo magno.

I.F. In foro, In fronte.

I.H. Iacet hic, In honestatem, Iustus homo.

IM. Imago, Immortalis, Immunis, Impensa.

IMP. Imperator, Imperium.

I.O.M. Ioui optimo maximo.

I.P. In publico, Intra prouinciam, Iusta persona.

I.S.V.P. Impensa sua uiuos posuit.

K

K. Kaeso, Caia, Calumnia, Caput, Carus, Castra.

K., KAL. e KL. Kalendae.

L

L. Laelius, Legio, Lex, Libens, Liber, Libra, Locus, Lollius, Lucius, Ludus.

LB. Libens, Liberi, Libertus.

L.D.D.D. Locus datus decreto decurionum.

LEG. Legatus, Legio.

LIB. Liber, Liberalitas, Libertas, Libertus, Librarius.

LL. Leges, Libentissime, Liberti.

L.M. Libens merito, Locus monumenti.

L.S. Laribus sacrum, Libens soluit, Locus sacer.

LVD. Ludus.

LV.P.F. Ludos publicos fecit.

M

M. Magister, Magistratus, Magnus, Manes, Marcus, Marins, Marti, Mater, Memoria, Mensis, Miles, Monumentum, Mortuos, Mucius, Mulier.

M'. Manius.

M.D. Magno Deo, Manibus diis, Matri deum, Merenti dedit.

MES. Mensis.

MESS. Menses.

M.F. Mala fides, Marci filius, Monumentum fecit.

M.I. Matri Idaeae, Matii Isidi, Maximo Ioui.

MNT. e MON. Moneta.

M.P. Male positus, Monumentum posuit.

M.S. Manibus sacrum, Memoriae sacrum, Manu scriptum.

MVN. Municeps, o municipium; uedi anche MN., MV. e MVNIC.

M.V.S. Marti ultori sacrum, Merito uotum soluit.

N

N. Natio, Natus, Nefastus (dies), Nepos, Neptunus, Nero, Nomen, Non, Nonae, Noster, Nouos, Numen, Numerius, Numerus, Nummus.

NEP. Nepos, Neptunus.

N.F.C. Nostrae fidei commissum.

N.L. Non licet, Non liquet, Non longe.

N.M.V. Nobilis memoriae uir.

NN. Nostri.

NN., NNO. e NNR. Nostrorum.

NOB. Nobilis.

NOB., NOBR. e NOV. Nouembris.

N.P. Nefastus primo (i.e. priore parto diei), Non potest.

O

O. Ob, Officium, Omnis, Oportet, Optimus, Opus, Ossa.

OB. Obiit, Obiter, Orbis.

O.C.S. Ob ciues seruatos.

O.H.F. Omnibus honoribus functus.

O.H.S.S. Ossa hic sita sunt.

OR. Hora, Ordo, Ornamentum.

O.T.B.Q. Ossa tua bene quiescant.

P

P. Pars, Passus, Pater, Patronus, Pax, Perpetuos, Pes, Pius, Plebs, Pondo, Populus, Post, Posuit, Praeses, Praetor, Primus, Pro, Prouincia, Publicus, Publius, Puer.

P.C. Pactum conuentum, Patres conscripti, Pecunia constituta, Ponendum curauit, Post consulatum, Potestate censoria.

P.F. Pia fidelis, Pius felix, Promissa fides, Publii filius.

P.M. Piae memoriae, Pius minus, Pontifex maximus.

P.P. Pater patratus, Pater patriae, Pecunia publica, Praepositus, Primipilus, Propraetor.

PR. Praeses, Praetor, Pridie, Princeps.

P.R. Permissu reipublicae, Populus Romanus.

P.R.C. Post Romam conditam.

PR.PR. Praefectus praetorii, Propraetor.

P.S. Pecunia sua, Plebiscitum, Proprio sumptu, Publicae saluti.

P.V. Pia uictrix, praefectus urbi, Praestantissimus uir.

Q

Q. Quaestor, Quando, Quantus, Que, Qui, Quinquennalis, Quintus, Quirites.

Q.D.R. Qua de re.

Q.I.S.S. Quae infra scripta sunt

Q.S.S.S. Quae supra scripta sunt

QQ. Quaecunque, Quinquennalis, Quoque.

Q.R. Quaestor reipublicae.

R

R. Recte, Res, Respublica, Retro, Rex, Ripa, Roma, Romanus, Rufus, Rursus.

R.C. Romana ciuitas, Romanus ciuis.

RESP. e RP. Respublica.

RET.P. e RP. Retro pedes.

R.I.P. Requiescat in pace.

S

S. Sacrum, Scriptus, Semis, Senatus, Sepultus, Seruius, Seruos, Sextus, Sibi, Sine, Situs, Solus, Soluit, Sub, Suos.

SAC. Sacerdos, Sacrificium, Sacrum.

S.C. Senatus consultum.

S.D. Sacrum diis, Salutem dicit, Senatus decreto, Sententiam

S.D.M. Sacrum diis Manibus, Sine dolo malo.

SER. Seruius, Seruos.

S.E.T.L. Sit ei terra leuis.

SN. Senatus, Sententia, Sine.

S.P. Sacerdos perpetua, Sine pecunia, Sua pecunia.

S.P.Q.R. Senatus populusque Romanus.

S.S. Sanctissimus senatus, Supra scripture.

S.V.B.E.E.Q.V. Si uales bene est, ego quidem ualeo.

T

T. Terminus, Testamentum, Titus, Tribunus, Tu, Turma, Tutor.

TB., TI. e TIB. Tiberius.

TB., TR. e TRB. Tribunus.

T.F. Testamentum fecit, Titi filius, Titulum fecit, Titus Flauius.

TM. Terminus, Testamentum, Thermae.

T.P. Terminum posuit, Tribunicia potestate, Tribunus plebis.

TVL. Tullius, Tunus.

V

V. Urbs, Usus, Uxor, Vale, Verba, Vestalis, Vester, Vir, Viuos, Vixit, Volo, Votum.

VA. Veterano assignatus, Vixit annos.

V.C. Vale coniux, Vir clarissimus, Vir consularis.

V.E. Verum etiam, Vir egregius, Visum est.

V.F. Usus fructus, Verba fecit, Viuos fecit.

V.P. Urbis praefectus, Vir perfectissimus, Viuos posuit.

V.R. Urbs Roma, Uti rogas, Votum reddidit