 |
|
|
|
|
|
|
Vetusta diuisio diei et noctis ante horas, Romani diem a media nocte ad mediam noctem computabant. Meridiem et occasum praeco publicus in curia Hostilia nuntiabat: cum sol inter rostra et Graecostasim inerat, meridies erat; cum sol a columna Menia ad carceres erat, occasus coeperat. Nox in uigilis ex uerbo uigilia diuidebatur. Tempora diei erant:
| media nox | semis noctis |
| de media nocte | post mediam noctem |
| gallicinium | cum gallus canit |
| conticinium | cum gallus canere peragit |
| diluculum | apud albam |
| mane | usque ad meridiem |
| ad meridiem | mane apud meridiem |
| meridies | semis diei |
| de meridie | post meridiem |
| suprema | extrema pars diei et occasus |
| uespera | ab occasu ad sideris Vesperi ortum |
| crepusculum | cum aduesperascit neque dies neque nox est |
| prima face, luminibus accensis | cum lumina lucenda sunt |
| concubium | cum in cubiculo eundum est |
| intempesta nox | cum omnes dormunt |
| ad mediam noctem | apud mediam noctem |
Diuisio in horis. Horae apud Romanos solum post scientiam horologi solaris uel clepsydrae uel horologi ex aqua introductae sunt. In anno CLXIV a.Chr.n. Q. Marcus Philippus Roma horologium solare struxit et in anno CLIX a.Chr.n. censor P. Cornelius Nasica horologium ex aqua aedificauit. Sic dies et nox singuli in duodecim horis diuisi sunt, horae noctis trinae in uigiliis tributae sunt. Per aequinoctia uernis et autumnalibus:
| I hora prima | 6.00 - 7.00 | VII hora septima | 12.00 - 13.00 |
| II hora secunda | 7.00 - 8.00 | VIII hora octaua | 13.00 - 14.00 |
| III hora tertia | 8.00 - 9.00 | IX hora nona | 14.00 - 15.00 |
| IV hora quarta | 9.00 - 10.00 | X hora decima | 15.00 - 16.00 |
| V hora quinta | 10.00 - 11.00 | XI hora undecima | 16.00 - 17.00 |
| VI hora sexta | 11.00 - 12.00 | XII hora duodecima | 17.00 - 18.00 |
| I uigilia prima | 18.00 - 21.00 | III uigilia tertia | 0.00 - 3.00 |
| II uigilia secunda | 21.00 - 24.00 | IV uigilia quarta | 3.00 - 6.00 |
Tabula ex illa J. Marquardt, Das Priuatleben der Römer:
| a.d. X kal.iun | I h = 44' 30'' |
| a.d. VIII id.feb | I h = 49' 10'' |
| a.d. X kal.apr | I h = 60' |
| a.d. VII id.mai | I h = 74' 10'' |
| a.d. VII kal.iul | I h = 75' 30'' |
| a.d. IV id.aug | I h = 70' 50'' |
| a.d. IX kal.oct | I h = 60' |
| a.d. V id.nou | I h = 49' 10'' |
 |
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
